Íslenska

Birtingamyndir og áhrif loftlagsbreytinga

Afleiðingar loftslagsbreytinga eru margvísleg og má nefna: bráðnun jökla, hækkun á yfirborði sjávar, röskun á vistkerfum og öfgar í veðurfari. Breytingar á hitastigi og ofankomu hafa afdrifaríkar afleiðingar fyrir landbúnað, ferskvatnsbirgðir jarðar, aðrar náttúruauðlindir og haft keðjuverkandi áhrif til aukningar hitastigs. Afleiðingar loftslagsbreytinga eru meðal annars:

  • Stækkun og fjölgun lóna við jökuljaðra.
  • Aukinn óstöðugleiki yfirborðsjarðlaga á svæðum þar sem sífreri er í jörðu og aukin tíðni grjóthruns í fjalllendi.
  • Losun metans úr freðmýrum sem þiðna vegna hlýnunar
  • Breytingar í lífríki á hafíssvæðum sem hafa áhrif á dýr ofarlega í fæðukeðjunni.
  • Aukið afrennsli í jökulám og dragám þar sem snjóbráðar gætir.
  • Það vorar fyrr sem hefur m.a. áhrif á laufgun trjáa, ferðir farfugla og varptíma auk þess sem vorflóð eru fyrr á ferðinni.
  • Gervihnattagögn sýna að víða hefur hlýnun síðustu áratuga valdið því að nú grænkar fyrr á vorin á norðurslóðum, gróðurtími lengist og uppskera eykst að sama skapi.
  • Breytingar hafa orðið á útbreiðslu ýmissa dýra og plöntutegunda, þannig að þær má nú finna nær heimskautasvæðum eða hærra í fjalllendi.
  • Stöðu- og straumvötn hitna, sem hefur áhrif á vatnsgæði og lífríki vatnanna, t.d. fækkar bleikju í ám víða á Íslandi en bleikjan er hánorrænn fiskur.

Þegar hafís og snjóhula minnka draga jarðvegur og opin hafsvæði í sig stóran hluta þess varma sem hefði annars endurkastast frá snævi- eða ísþakinni jörðinni. Endurkastsstuðull snævar er hár, eða 80–90%, miðað við 10–30% endurkast frá gróðri og jarðvegi. Um 98% af snjóhulu á jörðinni er að finna á norðurhveli jarðar og gegnir hún afar mikilvægu hlutverki í varmabúskap jarðar.

Þegar sjávarhiti hækkar og andrúmsloft hlýnar eykst uppgufun frá höfunum og þar með hlutfall vatnsgufu í andrúmsloftinu. Vatnsgufa er ein öflugasta gróðurhúsalofttegundin og því eykur þetta enn frekar á hlýnunina.  Vísindamenn óttast að mikið magn af metangasi (sem er mjög öflug gróðurhúsalofttegund), sem nú liggur frosið í jörðu undir sífrera á stórum svæðum á norðurhveli jarðar, kunni að streyma út í andrúmsloftið þegar sífrerinn tekur að bráðna vegna hlýnunar.

Fyrirsjáanlegt er að afleiðingar hlýnunar andrúmsloftsins koma misþungt niður á einstökum svæðum heims. Verstar verða afleiðingarnar fyrir fátækar þjóðir í vanþróuðum ríkjum. Þannig stafar íbúum eyja í Indlandshafi og Kyrrahafi og íbúum láglendra strandsvæða, svo sem Bangladesh, sérstök ógn af hækkun yfirborðs sjávar. Nú þegar hefur þurft að rýma íbúabyggðir á lágreistum eyjum í Kyrrahafi, t.d. hluta af eyjaklasanum sem kallast Solomon islands. Einnig munu þjóðir Afríku og Asíu  verða fyrir uppskerubresti sem getur leitt til hungursneyðar og bráðnun jökla í hinum miklu fjallgörðum heimsins mun draga úr framboði á drykkjarvatni fyrir hundruð milljóna manna sem búa við rætur þeirra. Tíðni tjóna á mannvirkjum mun fara vaxandi, vegna sjávarflóða og aukinnar tíðni fellibylja og ofsaveðra sem talin eru fylgja í kjölfar hlýnunar andrúmsloftsins. Þá kunna ýmis sníkjudýr og sjúkdómsberar að breiðast út og leggja undir sig ný svæði með hækkun lofthita.

English

The effects and manifestations of climate change

Climate change is affecting societies and natural systems worldwide, including human health, infrastructure, and transportation systems, energy, food, and water supplies. Melting glaciers, rising sea levels, disruptions of ecosystems and climate extremes are examples of the consequences of climate change. Even seemingly minor temperature and precipitation anomalies can have profound impacts on natural ecosystems, agricultural production and the earth’s freshwater supplies.  Examples of observed changes include:

  • Increasing numbers of and enlarging proglacial lakes
  • Unstable surface layers in areas with permafrost and increasing rock avalanches
  • Changes in sea ice ecosystems, including marine organisms and animals high up in the food chain
  • Increase in glacial runoff and snow melting
  • Shifting seasons, for example spring comes earlier which effects timing of greening and flowering, nesting time of birds and timing of river spring floods and migration
  • Satellite data indicate increased vegetation cover and yield
  • Shifting habitats of many species, migrating north or south towards the poles and to higher elevations in mountains
  • Warming of lakes and rivers affecting water quality and ecosystems
  • As permafrost thaws, large quantities of methane may be released into the atmosphere, amplifying the greenhouse effect

As areas with sea ice and snow cover shrink, the oceans and soils absorb large quantities of the radiation that otherwise would have been reflected. The albedo of snow is very high, 80–90% of the incoming sunlight. By contrast, vegetation and soil reflects only 10–30% of sunlight. About 98% of the Earth’s snow cover is located in the Northern Hemisphere. On such a large scale, snow cover helps to regulate the exchange of heat between the Earth’s surface and the atmosphere, i.e. the Earth’s energy balance.

Regions are affected differently by increasing temperatures, changes in weather patterns and rising sea levels. Climate change will hit developing and poor countries the hardest, islands in the Indian and Pacific Oceans and other low-lying areas such as Bangladesh are particularly vulnerable. As sea level continues to rise, flooding and storm surges will threaten freshwater sources, as well as coastal homes and buildings. Coastal facilities and barrier islands in many parts of the world are gradually submerging, and some low-lying islands have already had to be evacuated such as some of the Solomon islands. Societies in Asia and Africa will experience increased crop failures and melting glaciers reduce the freshwater reservoir that many countries are dependent on. Climate change will also affect infectious disease occurrence, as with rising temperatures, the disease carriers will spread into new areas.

loft og leiðsöng
climate and guidance