Íslenska

Sjávardýr

Sveiflur í sjávarhita og sjógerð hafa haft mikil áhrif á frumframleiðni, afrakstur og lífsskilyrði nytjastofna Íslands. Áhrif veðurfars á ástand sjávar, það er hita og seltu í sjónum, ræður miklu um framvindu og vaxtarskilyrði plöntusvifs og átu í sjónum og þar með aðra hlekki fæðukeðjunnar. Greinileg breyting hefur orðið á útbreiðslu og stærð nytjastofna á Íslandsmiðum síðustu tvo áratugi meðal annars vegna hlýnunar sjávar. Þessi þróun hefur jákvæð áhrif á útbreiðslu og framleiðni fiskistofna af suðlægum uppruna, svo sem skötusels (Lophius piscatorius), ufsa (Pollachius virens) og makríls (Scomber scombrus), en neikvæð áhrif á útbreiðslusvæði og framleiðni norrænna tegunda, eins og loðnu (Mallotus villosus), grálúðu (Reinhardtius hippoglossoides) og rækju (Pandalus borealis). Talið er að sjórinn umhverfis Ísland sé kjörsvæði fyrir þorskinn (Gadus morhua) og þess vegna séu sveiflur í nýliðun og stofnstærð minni hér en austar og vestar í Atlantshafi. Gera má ráð fyrir að uppvaxtarsvæði þorsksins stækki út fyrir íslenska lögsögu en þar sem vistkerfi sjávar er flókið er erfitt að spá fyrir um þetta með vissu.

Sjávarspendýr eru blóðheit dýr og eru flestar íslensku tegundirnar lífeðlisfræðilega í stakk búnar til að þola talsverðar breytingar á hita. Stórhvelin eru hins vegar mjög hreyfanleg fardýr og koma á Íslandsmið á sumrin til fæðunáms. Útbreiðsla þeirra ræðst því ekki síður af fæðuframboði á hverjum tíma. Líklega verða breytingar á útbreiðslu hvala ef breytingar verða á mikilvægustu fæðutegundum þeirra af völdum loftslagsbreytinga.

Humarinn (Nephrops norvegicus) lifir við austanvert Norður-Atlantshafið og eru norðurmörk útbreiðslusvæðis hans í hlýjum sjó við suðurströnd Íslands (Frá Hornafirði til Faxaflóa). Humarstofninn við Ísland er einsleitur og sterkur og hefur stækkað verulega undanfarinn áratug eftir lægð í lok síðustu aldar. Vísbendingar eru um að hækkandi hitastig sjávar komi stofninum til góða.

Heimildir

Snorri Baldursson, 2014. Lífríki Íslands.

English

Marine species

Fluctuations in ocean temperature affect the living conditions and harvest yield of exploitable species of Icelandic waters. Ocean temperature and salinity, both affected by climate change, are major factors in determining growing conditions of phytoplankton and thus affect the whole marine food chain. A definitive change, traceable to ocean warming, has occurred in the distribution and size of exploitable fish stocks in Iceland over the last two decades. In general, ocean warming has had a positive influence on the distribution and productivity of southern species, such as angler or monk fish (Lophius piscatorius), saithe (Pollachius virens) and Atlantic mackerel (Scomber scombrus) but a negative impact on northern species, such as shrimp (Pandalus borealis), Greenland halibut (Reinhardtius hippoglossoides) and capelin (Mallotus villosus). The temperature of the sea around Iceland is considered close to optimal for Atlantic cod (Gadus morhua), which is why fluctuations in regeneration and stock size have been less around Iceland than further east or west in the Atlantic. It is expected that the spawning grounds of the Atlantic cod will extend north with warming seas, though the ocean ecosystem is complex and difficult to estimate changes with certainty.

Marine mammals are warm-blooded, and most species around Iceland tolerate considerable changes in temperature. The majority of Icelandic whales are migratory, entering Icelandic waters to feed during the summer months. Their mobility allows them to follow the food source at any given time. Hence their distribution will change as their food source will change due to climate change.

Icelandic lobster, or langoustine (Nephrops norvegicus), resides in the eastern region of the North Atlantic Ocean. It is found in the warm waters of Iceland’s southern coast (from Hornafjörður fjord to Faxaflói bay), on the northern edge of its range. The lobster stock around Iceland is homogenous and strong and has grown exponentially in recent decades, after having been scarce towards the end of the last century. There are clues that the rising temperatures have been beneficial to the stock.

References:

Snorri Baldursson, 2014. Lífríki Íslands